Doomscrollen is het langdurig en herhaaldelijk lezen van negatieve of verontrustende berichten op sociale media of nieuwssites, vaak zonder dat iemand dat bewust van plan is (Ophir, 2023). Het begrip kreeg vooral bekendheid tijdens de COVID-19-pandemie, toen veel mensen merkten dat ze moeilijk konden stoppen met het volgen van het voortdurende nieuws over ziekte, angst en onzekerheid (Price et al., 2022). Uit onderzoek blijkt dat dit gedrag samenhangt met een toename van stress, vermoeidheid en gevoelens van machteloosheid (Price et al., 2022). Volgens Satici et al. (2022) ervaren mensen die vaker doomscrollen ook vaker angstige gedachten en een lager algemeen welbevinden.
Vanuit psychologisch perspectief kan doomscrollen worden gezien als een vorm van vermijdingsgericht copinggedrag. Mensen zoeken voortdurend naar nieuwe informatie om gevoelens van onzekerheid te vermijden (Carver, Scheier & Weintraub, 1989). Paradoxaal genoeg versterkt dat gedrag juist de stress, omdat de hersenen telkens opnieuw worden geactiveerd door prikkels die met dreiging of gevaar te maken hebben (Gross, 1998). Veel mensen merken daarom dat ze zich na een lange scrollsessie opgejaagd, gespannen of zelfs somber voelen.
Digitale technologie speelt hierin een versterkende rol. De algoritmen achter nieuws- en socialemediaplatforms zijn namelijk ontworpen om aandacht zo lang mogelijk vast te houden. De continue stroom van meldingen, foto’s en video’s activeert beloningsmechanismen in de hersenen die lijken op die van andere gewoontevormende prikkels (Schultz, 2016). Hierdoor raken gebruikers sneller gewend aan het constante checken van hun scherm. Vanden Abeele (2020) beschrijft dat dit een belangrijke reden is waarom thema’s als digitale balans en mentaal welzijn steeds meer aandacht krijgen binnen de psychologie.
Het doorbreken van dit patroon vraagt niet om grote gedragsveranderingen, maar juist om kleine, bewuste momenten van pauze. Het doel van Rustlab.nl is om bezoekers te helpen dat soort momenten te creëren. In plaats van eindeloos te blijven scrollen, worden gebruikers uitgenodigd om even stil te staan, rustig te ademen en hun aandacht te verleggen naar het hier en nu. Zulke korte, laagdrempelige e-healthinterventies blijken effectief te zijn in het verminderen van stress en het bevorderen van zelfbewust digitaal gedrag (Van Gemert-Pijnen et al., 2018). Door ademhalingsoefeningen te combineren met korte uitleg over digitale gewoonten, kunnen bezoekers inzicht krijgen in hun eigen scrollpatronen en leren om die stap voor stap te doorbreken.
Doomscrollen is dus geen teken van zwakte, maar een begrijpelijke reactie op een digitale omgeving die voortdurend om aandacht vraagt. Door meer bewustwording en kleine gewoonten van rust in te bouwen, kan iedereen leren om gezonder met digitale prikkels om te gaan en meer mentale ruimte te ervaren.
Meer informatie over gezond omgaan met schermgebruik is te vinden in de Richtlijn Gezond Schermgebruik 2025 van de Rijksoverheid (2025).