Het idee dat ademhalen invloed heeft op onze emoties klinkt vanzelfsprekend, maar de wetenschap achter die simpele handeling is indrukwekkend. Philippot, Chapelle en Blairy (2002) lieten zien dat de manier waarop we ademen invloed heeft op hoe we ons voelen. Wanneer de ademhaling oppervlakkig en snel wordt, reageert het lichaam alsof er gevaar dreigt. Langzame, diepe ademhaling heeft het tegenovergestelde effect: het activeert het parasympathisch zenuwstelsel, waardoor hartslag en spierspanning afnemen (Jerath et al., 2006). 

Op Rustlab.nl kunnen bezoekers een korte oefening doen waarin een bewegende cirkel op het scherm het ademritme begeleidt. De bal zet uit bij het inademen en krimpt bij het uitademen. Deze eenvoudige visuele ondersteuning helpt gebruikers om hun ademhaling te synchroniseren met een rustiger tempo. Onderzoek van You, Laborde en Dosseville (2021) toont aan dat ademhalen met een tempo van zes cycli per minuut de hartslagvariabiliteit verhoogt, wat duidt op een betere regulatie van stress. 

Vanuit de psychologie kan deze oefening worden gezien als een vorm van emotieregulatie (Gross, 1998). Door bewust de ademhaling te sturen, leert men controle te krijgen over de fysiologische reacties die samengaan met stress en spanning. Dit helpt vooral bij mensen die vaak onbewust reageren op prikkels van buitenaf, zoals bij intensief mediagebruik. 

Ook past de oefening binnen het e-healthmodel van Van Gemert-Pijnen et al. (2018). De interventie is digitaal, gebruiksvriendelijk en anoniem uit te voeren. Bezoekers kunnen zelf bepalen wanneer en hoe vaak ze de oefening doen, wat aansluit bij de behoefte aan autonomie in gedragsverandering. Kelders et al. (2012) benadrukken dat juist deze autonomie de kans vergroot dat mensen nieuwe gewoonten volhouden. 

Binnen Computational Thinking is de opbouw van de oefening bewust ontworpen. Decomposition verdeelt de oefening in stappen (inademen, vasthouden, uitademen, rust). Pattern recognition zorgt dat gebruikers vertrouwd raken met een vast ritme. Abstraction helpt om afleiding te verwijderen, zodat de focus volledig op de ademhaling ligt. Tot slot maakt algorithms het mogelijk om de oefening op een herhaalbare, gestructureerde manier uit te voeren (Selby & Woollard, 2013). 

Een paar minuten bewust ademhalen lijkt klein, maar kan groot verschil maken. Door technologie niet als afleiding, maar als hulpmiddel te gebruiken, kan ieder schermmoment veranderen in een rustmoment. 

Meer informatie over manieren om spanning te verminderen is te vinden in de 7 tips om te ontspannen van de Hartstichting (2024). 

_{Vrouw die haar buik vasthoudt bij ongemak.
Bron: Pixabay (2018), Free to use under Pixabay license. https://pixabay.com/photos/woman-belly-stomachache-heart-3186730/}

Er zijn momenten waarop het lijkt alsof we niet meer kunnen stoppen met scrollen. Eén bericht leidt naar een ander, en voor we het weten zijn we een uur verder. Dat gevoel van “nog één keer verversen” is geen toeval. Sociale media zijn zo ontworpen dat ze onze aandacht vasthouden door steeds kleine beloningen te geven — nieuwe beelden, nieuwe reacties, nieuwe prikkels. Volgens Schultz (2016) activeert dit de beloningssystemen in de hersenen, waardoor het steeds moeilijker wordt om te stoppen, zelfs als we weten dat het ons eigenlijk vermoeit. 

Tijdens het zogenaamde doomscrollen blijven mensen negatieve informatie consumeren, vaak uit een behoefte aan controle. Price et al. (2022) beschrijven dat deze gewoonte leidt tot een toename van angst en stress. De hersenen krijgen voortdurend signalen van dreiging, wat het lichaam in een staat van alertheid houdt. Hierdoor raken we overprikkeld en gespannen. 

Het doorbreken van dat patroon begint met bewustwording. Op Rustlab.nl wordt een eenvoudige ademhalingsoefening aangeboden die bezoekers helpt om hun aandacht even van het scherm te halen en terug te keren naar het hier en nu. Volgens Hopper et al. (2019) kan een korte sessie van langzaam ademhalen al zorgen voor een daling in hartslag en spanning. Het principe is eenvoudig: door rustiger te ademen, krijgt het lichaam het signaal dat het veilig is. 

Vanuit e-healthperspectief is dit een waardevolle interventie. Van Gemert-Pijnen et al. (2018) benadrukken dat digitale oplossingen vooral effectief zijn wanneer ze laagdrempelig en zelfstandig uitvoerbaar zijn. Dat is precies wat deze oefening biedt: een moment van rust zonder dat daar een therapeut of speciale apparatuur voor nodig is. 

Binnen de principes van Computational Thinking wordt dit proces overzichtelijk opgebouwd. Door decompositionwordt het complexe probleem van digitale overbelasting opgedeeld in kleinere onderdelen, zoals vermoeidheid, spanning en onrust. Pattern recognition helpt bij het herkennen van herhalend gedrag, zoals eindeloos scrollen. Abstraction maakt duidelijk wat de kern is: het verlies van focus. En met algorithms wordt een gestructureerde oefening geboden waarmee bezoekers leren pauzeren (Selby & Woollard, 2013). 

Doomscrollen is een moderne vorm van stress die vraagt om een moderne vorm van herstel. Soms is de beste stap vooruit simpelweg even stilstaan, diep ademhalen en bewust kiezen voor rust. 

Meer informatie kunt u lezen op de website van Trimbos-instituut. Hier kunt u alle informatie vinden over digitale balans.

^{_{Persoon die zijn evenwicht houdt op een stang. Free to use under Pixabay license. https://pixabay.com/photos/balance-bar-shoes-feet-person-6157258/}}